MA và vấn đề nghiện ngập (P1: trong xxxHOLIC)
Nghiện ngập không chỉ được nói đến trong y học hay báo đài mà nó còn được nhắc đến rất nhiều trong phim ảnh, hội họa, tiểu thuyết và đến cả hoạt hình và truyện tranh. Những triệu chứng nghiện ngập cũng thường được thấy trong anime và manga. Có khá nhiều manga và anime đụng đến vấn đề này.
Trong chương 9-11 của bộ manga xxxHOLIC viết và vẽ bởi nhóm Clamp cùng “Những Kẻ Hít Sương Sớm”, tập 6 của bộ anime Mushishi dựng theo manga cùng tên viết và vẽ bởi Yuki Urushibara, nghiện ngập được đề cập đến và phác họa hoàn toàn khác nhau.
Chủ đề chính trong chương 9-11 của xxxHOLIC là nghiện ngập và quyết tâm, liệu chúng cũng chỉ là một? Loại nghiện ngập trong câu chuyện này là nghiện Internet (Tiếng gốc của nó là Internet Addiction Disorder hay viết tắt IAD). Hiện nay IAD vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi nhiều. Bởi nhiều người cho rằng không hề có loại nghiện này mà nó thật chất chỉ là một phần của những loại nghiện khác. Nhưng tóm lại, cách miêu tả thích hợp nhất cho loại nghiện này là “Dùng Net, mà không có mục đích hay lợi ích gì, nhiều đến mức gây ra nhiều vấn đề tâm lí, xã hội và thể lực cho người dùng nó.” (Maisel, 2008)
Trong chap 9-11, câu chuyện kể về một người nội trợ. Hầu hết thời gian trong ngày của cô ta là online. Rõ ràng là cô ta hiểu rất rõ hành đồng này có thể làm tan vỡ gia đình mình. Bởi chính cô ta đã khẳng rằng cô ta đã bỏ lơ việc nhà, quên cả con cái và chồng mình chỉ vì muốn luôn ở trên mạng. Rồi cô ta quyết định sẽ từ bỏ việc lên mạng, nhưng lại không có đủ quyết tâm và nghị lực để làm vậy. Vì thế cô ta hỏi ý kiến và giúp đỡ của một người bạn online. Người này có nick là Kindou-chan (bất kì ai xem Holic cũng biết đây là Yuuko của chúng ta). Trái ngược với những gì cô ta nghĩ sẽ nghe từ người bạn online này ( như sự cảm thông và an ủi lẫn khuyên đừng từ bỏ Net), Kindou-chan chỉ đưa ra 2 chọn lựa: Từ bỏ hay là không. Kindou-chan còn cho người nội trợ này biết quyết tâm thật sự là như thế nào. Sau khi giúp người nội trợ này không bao giờ dùng được cái “laptop của cô ta” nữa (việc mà Watanuki của chúng ta bình luận là: Kiểu buôn bán thiếu thành thật), Kindou-chan bỏ người nội trợ, vẫn còn bối rối và hơi sợ hãi, lại sau cánh cửa đóng chặt.
Những ai đã đọc manga hay xem anime của xxxHOLIC chắc hẳn đều biết rõ đây là một anime thuộc loại siêu nhiên, tưởng tượng. Nhưng trong mấy chương này, chẳng có một chút siêu nhiên nào trong đó cả. Cho dù ngay từ đầu đã không xem xxxHOLIC thì vẫn có thể hiểu được câu chuyện này như một tài liệu về nghiện ngập. Đọc tới đọc lui, câu chuyện này không khác gì một buổi trị liệu của một chuyên gia cố vấn (Kindou-chan hay Yuuko) và một con nghiện (người nội trợ)
Nhóm Clamp đã thành công phát họa bức chân dung của một con nghiện thường thấy thông qua người nội trợ có đầy đủ các tính chất của một con nghiện: ám ảnh với chất gây nghiện (khi không ở trên mạng thì lập tức nghĩ về nó, tâm trí luôn bị chiếm hữu bởi Net), mâu thuẫn (dằn vặt với bản thân, có nguy cơ gây sụp đổ gia đình mình), và tái bệnh (cố từ bỏ nhưng mãi không thể từ bỏ được).
Clamp dùng cả 2 trang truyện (138,139) với tổng cộng 13 khung hình vẽ mà không có lấy một lời thoại nào để phát họa ám ảnh với Net của người nội trợ. Cho dù người nội trợ này có làm gì đi nữa, tâm trí cô ta cũng ngồi ở cái laptop của mình. Bất kì khi nào, dù là làm gì, cô ta vẫn thường xuyên ngó nhìn cái laptop. Rồi cô ta hầu như chạm vào nó với đôi tay run rẩy (thật giống người nghiện thiếu thuốc). Nhưng rồi cô ta giật tay mình ra với toàn bộ ý chí và nghị lực. Tuy nhiên, ngay sau đó cô ta lại quay lại nhìn cái laptop như thể nó là một thứ vô cùng thân thương mà cô ta luôn mòn mỏi nó.
Mới đầu khi đọc qua, ai cũng nghĩ người nội trợ này đang đấu tranh rất vất vả để vượt qua thói nghiện ngập của mình. Nhưng khi theo dõi kĩ, ta có thể thấy Clamp có một chút mỉa mai trong mấy chương này đối với những con nghiện. Clamp ngụ ý rằng từ bỏ hay không cũng chỉ phụ thuộc vào ý chí của bản thân, nói thẳng ra là: chọn bỏ hay chọn tiếp tục. Việc này cũng chỉ là việc do chính mình quyết định, không ai có thể giúp gì mình cả. Nếu mình đã quyết định thì chẳng ai ngăn cản gì được. Clamp có thể đúng trong trường hợp này vì nghiện Nét không gây ra việc thể chất bị phụ thuộc vào chất gây nghiện. Từ bỏ hay không là ý chí của mình. Nhưng nếu ở đây là nghiện rượu hay nghiện ma túy thì lại là một chuyện khác.
Trong này, người nội trợ bị thói nghiện ngập của mình (hay nói cách khác là sự chiều theo ham muốn cá nhân của cô ta) đánh bại ngay từ đầu rồi. Nói trắng ra là cô ta chưa bao giờ cố để từ bỏ nó cả. Từ đầu đến cuối, trong đầu cô ta chỉ có Nét. Rồi chỉ một vùi phút sau khi cô ta quyết định sẽ bỏ và hứa với Kindou-chan (Yuuko) rằng sẽ không đụng đến nó nữa, cô ta nhanh chóng tìm ra lí do “chính đáng” để online nữa. “Mình phải báo với mọi người là mình sẽ không trả lời email nữa…Mình cần nói với mọi người là mình sẽ không… Nếu không nói gì thì sẽ bất lịch sự lắm…Đúng rồi, có nhiều thứ mình cần phải tải…” (Clamp, 2006)
Người nội trợ trong này là một ví dụ cho những ngời bị chìm trong cái thế giới ảo khi họ lướt web. Cái laptop của cô ta là biểu tượng cho cái ranh giới bước vào thế giới ảo trên mạng. Nó vẫn luôn chiếm hữu tâm trí cô ta mọi lúc, mọi nơi. Một điểm rất hay trong cách tạo dựng nên điều này là Clamp không bao giờ cho chồng và con trai của người phụ nữ này xuất hiện trong 3 chương này (chỉ trong manga, còn trong anime thì đứa con xuất hiện ở cuối ép 6). Chồng và con trai cô ta là đại diện cho mối liên kết với cái thế giới thật duy nhất của cô ta. Thế nhưng họ lại không hề xuất hiện. Điều này cho thấy cô ta thật sự sống trong thế giới ảo mọi lúc. Ngay cả người cô ta hỏi giúp đỡ cũng là một người bạn trên mạng chứ không phải một nhà cố vấn tâm lí thật ngoài đời thật.
Nếu nói về biểu tượng cho thế giới ảo, cần phải nói đến tên nick của hai nhân vật chính trong mấy chương này (Người nội trợ và Yuuko, dẹp Watanuki qua một bên bởi trong đây nó chỉ đóng vai trò người quan sát mà không hề làm gì cả). Tên của 2 nv này là tên nick chứ không phải là tên thật nữa. Và đó lại là một hiệu ứng nữa mà Clamp dung để nhấn mạnh người nội trợ này chìm trong cái thế giới ảo. Tên nick của người nội trợ là Hanahana-san. Hana trong tiếng Nhật có nghĩa là Hoa. Mà hoa thì luôn đi cùng với mộng.
Thêm một điều là dù hai người bạn ảo (Người nội trợ và Yuuko) gặp nhau trực tiếp bên ngoài, người nội trợ cũng chẳng buồn hỏi tên thật của Yuuko mà chỉ gọi bằng cái tên nick. Điều này cho thấy cuộc nói chuyện của họ cũng chẳng khác nào một cuộc chát trên mạng, nơi ai cũng có thể nói dối bất cứ điều gì, và nói ra những điều mình mơ chứ không phải sự thật. Rõ ràng người nội trợ này đang mơ có thể từ bỏ Net, chứ cô ta không thật sự quyết tâm từ bỏ nó.
Và với tất cả những yếu tố đó, nhóm Clamp đã rất thành công khắc họa nên hình ảnh một con nghiện rất chính xác và xác thật.
Đọc tiếp ở MA và vấn đề nghiện ngập (P2: trong Mushishi)
Nguồn tham khảo:
Clamp. xxxHOLIC chương 9-11.
Maisel. http://www.slais.ubc.ca/COURSES/libr500/04-05-wt/www/H Maisel/index.htm
Themocracy
Bài về nghiện ngập này thì tớ đọc lâu rồi nhưng bi giờ mới nhớ ra ý lúc nãy tớ còn muốn nói với potato
Không hiểu sao tớ chỉ có thể cảm nhận rất nhiều điều khi đọc tác phẩm đó hay xem bộ phim này. NHƯNG chỉ cần xem xong cái thì tớ chỉ có thể dùng rất sơ sài ngôn ngữ để biểu cảm cái tớ đã đọc. Hoặc giả chỉ biết nói “Buồn” “Hay lắm” cho người khác biết. Rất khó diễn tả. Như “Rừng Nauy” tớ chỉ có thể nói sau khi đọc xong cảm nhận của tớ là sững sờ, như rơi vào vực sâu không đáy, rơi mãi k thấy chạm vào gì, không biết phải làm gì, không thể đưa ra kết luận gì.
Cho nên, tớ rất phục bạn, potato. Người viết ra 1 tác phẩm hay đã giỏi, người dịch thuật chuyển ngữ một tác phẩm hay cũng giỏi, người có thể viết những bình luận cảm nhận hay và truyền tải như bạn càng đáng khâm phục. Thật sự rất khâm phục.
Cảm ơn bạn đã quá khen (lỗ mũi tui như muốn nổ rồi nè)
Nhưng tui nghĩ nếu bất cứ ai (kể cả bạn đấy) thử ngồi xuống và dám bắt đầu viết suy nghĩ của họ về thứ mà họ đọc hay xem, thì chắc chắn sẽ cho ra những bài cảm nhận rất đặc trưng của riêng họ. Đa phần những ai bảo kô thể viết được đều là do họ không thử bắt đầu viết những gì họ suy nghĩ ra cả đấy thôi.